41 وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ
Силерде болгон нерсени тастыктоо үчүн жөнөткөн нерсеме ишенгиле, ага биринчи каршы чыгуучулардан болбогула. Арзыбаган баага Менин айаттарымды сатпагыла. Менден сактангыла (корккула)!
a. Торатты. b. Куран.
42 وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ
Акыйкатка бузукулукту аралаштырбагыла жана билип туруп акыйкатты жашырбагыла!
43 وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ
Намаз окугула, зекет бергиле жана руку кылгандар (тизе ийгендер) менен бирге руку кылгыла!
a. Намазды жамаат менен окугандар; намазды жамаат менен окугула.
44 أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
Силер Китепти (Торатты) окуп туруп адамдарды жакшылыкка буйруп, а өзүңөрдү унутуп койосуңарбы? Акылга келбейсиңерби?
45 وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ
Сабырдуулук жана намаз аркылуу жардам сурагыла. Чындыгында намаз корккондордон башкалар үчүн өтө оор.
a. Аллахтан корккондор
46 الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
Алар өздөрүнүн Эгесине кездеше турганына жана Ага кайрылып бара тургандыктарына ишенишет.
a. Аллахтан корккондор.
47 يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ
Эй, Исраил урпактары! Менин силерге кылган жакшылыгымды, силерди ааламдагылардан артык кылганымды эстегиле!
a. Башка элдерден(мурунку замандарда).
48 وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ
Бирөө үчүн бирөө бир нерсени төлөй албай турган, андан колдоо кабыл кылынбай, акы алынбай, жардам берилбей турган күндөн сактангыла!
a. Берген төлөмүнүн пайдасы жок. Аны эч ким албай турган күн.
49 وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ
Биз силерди Фараондун элинен куткардык. Алар силерди жаман азап менен азапташты жана силердин балдарыңарды союшуп, аялдарыңарды тирүү калтырды. Мында силер үчүн Эгеңерден зор сыноо бар.
a. Египеттин каапыр падышасы.
50 وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
Биз силер үчүн деңизди бөлүп, силерди куткарганыбызды жана Фараондун тарапкерлерин чөктүргөнүбүздү өзүңөр көрүп турдуңар.
a. Кызыл деңизди.
51 وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ
Биз Муса менен кырк түндү убадалаштык, ал кеткенден соң өзүңөргө музоону кудай кылып алдып, силер зулум кылуучулардан болдуңар.
a. Торатты бериш үчүн
52 ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
Андан соң Биз силерди кечирдик, силер буга, мүмкүн, шүгүр кыларсыңар.
53 وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
Биз Мусага Китеп жана ажыратуучу бергенбиз. Мүмкүн силер туура жолго түшөөрсүңөр.
a. Торат. b. Адал менен арамды.
54 وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
Муса өз коомуна мындай деди: “Эй, элим! Силер музоону (кудай кылып) алуу менен өзүңөргө өзүңөр жамандык кылдыңар. (Ошондуктан) өзүңөрдүн Жаратуучуңарга тообо жана бири-бириңерди өлтүргүлө. Ушунуңар Жаратуучуңардын алдында өзүңөр үчүн жакшыраак жана Ал силердин тообоңорду кабыл кылат; анткени, Ал Тообону кабыл кылуучу жана Мээримдүү.”
a. Күнөөсүздөрү күнөөлүүлөрдү өлтүрсүн.( Сафат ал-Тафасир). b. Музоого сыйнып, Аллахтын алдында оор күнөөгө баткандыктары үчүн жөөттөр бирин-бири өлтүрүп, 3000 киши өлтүрүлгөн.
55 وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
Силер: “Эй, Муса! Биз Аллахны ачык көрмөйүнчө сага ишенбейбиз” - дедиңер. Силерди, карап турган абалыңарда чагылган урду.
a. Муса(а.с.)дын коомундагылар.
56 ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
Анан Биз силерди өлгөнүңөрдөн кийин тирилттик. Мүмкүн шүгүр кыларсыңар.
a. Бул тууралуу айтылган кабарлар эки түрдүү: 1. Өлүмгө учурагандар кайра тирилген; 2. Эс-учун такыр жоготуп жатып калгандар кайрадан эсине келтирилген.
57 وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
Биз силерди булут менен көлөкө кылдык, силерге (асмандан) ырыскы жана “салваа” түшүрдүк. Биз берген ырыскынын тазаларынан жегиле. Алар Бизге зыян кылышкан жок, бирок өздөрүнө зыян кылышты.
a. бөдөнө
58 وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ
Биз (аларга): “Бул айылга кирип, көңүлүңөр каалагандардан кенен жеп, ичкиле. Бирок эшигинен сежде кылган абалыңарда киргиле да: “Кечир”, - дегиле. Биз силердин күнөөңөрдү кечиребиз жана жакшылыктарды көбөйтөбүз”,-дедик.
a. Хиттатун.
59 فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ
Ошондо бузукулар аларга айтылган сөздү башка сөзгө алмаштырышты. (Анан) Биз бузукуларга бузукулук (күнөө) кылгандары үчүн асмандан азап түшүрдүк.
60 وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
Муса качан өз элине ичүүгө суу сураганда, Биз: “Тайагың менен ташты ур!” – дедик жана андан он эки булак атылып чыкты. Ар бир уруу өз булактарына ээ болду. Аллахтын ырыскыларынан жегиле, ичкиле, жер үстүндө жамандык, бузукулук кылбагыла!
a. Йакуптан таралган Исраил урпактарынын он эки уруусу.