101 وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ
Силердин айланаңарда көчмөн арабдардан эки жүздүүлөрү да бар. Ошондой эле Мединалыктардан да эки жүздүүлүкө чумкуп киргендери бар. Аларды сен билбейсиң, Биз билебиз. Аларды эки эсе кату азапка кабылтабыз. Андан кийин алар андан да чоң азапка салынат.
a. Эй, Мухаммед!
102 وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Кээ бирөөлөрү өз күнөөлөрүн мойундарына алышат. Бирок, алар жакшы иш менен жаманды аралаш кабылдашат. Алла алардын тооболорун балким кабыл кылаар. Акыйкатта, Алла – Кечиримдүү, Ырайымдуу.
a. Жаман ишти да, жакшы ишти да жасай беришет
103 خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
Алардын мал-мүлкүнөн садака ал да, ошол аркылуу аларды тазартып, жакшылыгын арттыр. Аларга (Алладан ыйман сурап) дуба кыл. Анткени, сенин дубаң – аларга Ырайым. Алла –Угуучу, Билүүчү!
a. Эй, Мухаммед! b. Садакаларды бей-бечараларга таратып... c. Алардын ниетин
104 أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
Пенделеринин тообосун, садакаларын кабылдай турган бир гана Алла экенин алар билишпейби? Чынында, Алла – тооболорду Кабыл кылуучу, Ырайымдуу!
105 وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Аларга: “Жасай турганыңарды жасагыла. Ишиңерди Алла, пайгамбар жана момундар жакында көрөт. Жашыруун менен ашкерени Билүүчү Аллага кайтарыласыңар да, ошондо Алла силер эмне иш кылганыңардан кабар берет”, – дегин.
a. Эй, Мухаммед! b. Жакшы, сооптуу иштерди
106 وَآخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَإِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Согуштан калып, Алланын буйругун күтүп аткандар… Алла аларды, же азапка салат, же тооболорун кабыл кылат. Алла – Билүүчү, Даанышман!
a. дагы к\т\шс\н
107 وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا الْحُسْنَى وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ
(Исламга) зыйан тийгизүү, каапырлык кылуу, мусулмандардын арасын ыдыратуу жана мурдатан эле Алла менен Анын элчисине каршы согушуп келе жаткан адамдарды тосуп алуу үчүн мечитти кургандар, албетте: “Жакшылыкты гана каалаган элек”, – деп ант ичишет. Ошондой, Алла алардын ашкан жалганчы экенине күбө.
a. Мунафыктар пайгамбарыбыз согуштан келгенче Шамдан христийан кечили Амырды тосуп алуу, ж.б. ыплас ниеттер менен жаёы мечитти курушат да, анан пайгамбардын согуштан келип калганын кър\п, коркуп кетип, калп жерден касам ичип, анын ошол мечитте намаз окуп берип кет\\с\н суранышат
108 لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ
Ал мечитте эч качан намаз окуба. Алгачкы күндөн бери такыбалык негизинде салынган мечитте намазга турууң сен үчүн ылайыктуу. Ал жерде (күнөөдөн) абдан тазарууну чындап ниет кылган кишилер бар. Алла да абдан тазаларды сүйөт.
a. Мухаммед (а.с.)ды жок кылуу максатында, Пайгамбар кирип намаз окусун – деп, мушриктер мечит курушкан эле. Алардын бул амалын Алла Ъз элчисине билдирип жатат.
109 أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
Алладан корккон такыбалык менен, Алланын ыраазылыгына шайкеш мечит курган адам мыктыбы, же кулай турган жардын жакасына мечит куруп, аны менен кошо өзү Тозокко кулай турган адам жакшыбы? Алла адашкандарды Туура Жолго багыттабайт.
a. каапырларды
110 لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِي بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Ошондуктан, алардын курган мечиттери, өздөрүнүн жүрөктөрү талкаланганга (өлгөнгө) чейин ырастыгы күмөн бойунча кала берет. Алла – Билүүчү, Даанышман!
111 إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
Акыйкатта, Алла момундардын жанын жана мал-мүлкүн Бейишке алмаштырган. Алар – Алла жолунда согушуп өлтүрүшөт жана өлтүрүлүшөт. Буга байланыштуу чыныгы убада Тооратта, Инжилде жана Куранда бар. Өз убадасын Алладан артык орундата ала турган ким бар? Ошондуктан ушул соодалашууга кубангыла! Анткени бул – зор ийгилик!
a. Бейишке кир\\
112 التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ
Тообо кылуучулар, ибадат кылуучулар, Алланы даңктоочулар, орозо тутууучулар, (намаз окуп) рүкү, сежде кылуучулар, жакшылыкка чакырып, жамандыктан тосуучулар жана Алланын чектерин сактоочулар (– ушулар Бейиш ээлер). Момундарга сүйүнчүлө!
a. ? Эй, Мухаммед! b. Ък\мдър\н c. Алар бейиштерге киришээри тууралуу жакшы кабарды
113 مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ
Пайгамбарга жана момундарга тозок ээлери экендиги билингенден кийин, эгер жакындары болсо да мушриктер үчүн (Алладан) кечирим суроого болбойт.
a. Алардын кайсыл бир жакын тууганы
114 وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ
Ибрахимдин атасы үчүн (Алладан) кечирим тилегени – ага берилген убада бойунча болгон. (Ибрахимдин) өзүнө атасынын Аллага душмандыгы билинген соң, атасын таштап чыгып кетти. Чындыгында, Ибрахим ары кичи пейил, ары жумшак мүнөздүү эле.
a. Ал ъз атасына берген b. Аллага сыйынууда
115 وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْمًا بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَا يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
Алла кайсыл-бир элди Туура Жолго салгандан кийин, алар сактаган нерселерин ачык билдирмейинче аларды адаштырбайт. Чындыгында, Алла – бардык нерсени Билүүчү!
a. Эмне адал, эмне арам, кайсыл туура, кайсыл адашуу ж.б. экенин
116 إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ
Акыйкатта, асмандар менен жердин кожойундугу Аллага гана таандык. Ал – өлтүрөт жана тирилтет. Силер (–момундар) үчүн Алладан башка жардамчы да, колдоочу да жок!
117 لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَءُوفٌ رَحِيمٌ
Чындыгында, Алла момундардын бир бөлүгүнүн жүрөктөрү адашууга ыктаган (оор мезгилден) кийин пайгамбарды ээрчиген Мухажирлер менен Ансарлардын тооболорун кабыл кылып, пайгамбардын ырайымына алып келди. Алла аларга ырайымдуу, боорукер болгондуктан алардын тооболорун кабыл кылды.
a. Меккеден Мединага динин сактоо максатында къч\п барган мусулмандар b. Меккеден къч\п келген мусулмандарга къмък кърсът\п, \й-жайын, тамагын бъл\шкън Мединалык мусулмандар
118 وَعَلَى الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوا أَنْ لَا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
Согуштан калган үчөөнүн да тооболору кабыл кылынды. Аларга жер кенен туруп, абдан тарып кеткен болчу. Алардын жүрөктөрү кысылып кеткен эле. Алладан башка эч кандай сактап калуучу жок экенин аңдашты. Ошондон кийин Алла алардын тооболорун кабыл кылды. Чындыгында, Алла – тооболорду кабыл кылуучу, Мээримдүү!
a. Тобук согушуна барбай койушуп, кийин пайгамбарга чындыкты гана айтышып, ъз к\нъълър\н мойундарына алган соё, 50 к\ндън кийин 70-80 адамдын ичинен чындыкты жашырбай айткан 3 сахабага гана Алладан кечирим келген
119 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ
Эй, момундар! Алладан коркуп, чынчыл адамдар менен бирге болгула.
120 مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
Мединалыктардын жана алардын айланасындагы көчмөн арабтардын Алланын элчисинен артта калуусу, анын жанынан өз жандарын артык көрүүсү – жарабаган иш. Анткени алар Алла жолунда чөлгө дуушар болушуп, чаңкашса, чарчашса, ач калышса, каапырларды ызаландыра турган бир жерден өтсө жана душманды жеңсе, аларга ошол себептүү гана жакшы амал жазылат. Алла – жакшы иш кылгандардын сообун текке кетирбейт.
a. Алланын элчисинин жанынан