81 وَكَيْفَ أَخَافُ مَا أَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
“Антүүгө Ал (Аллах) силерге далил түшүрбөсө да силер Аллахка шерик кошуудан коркпой жатканыңарда кантип мен силердин Аллахка кошуп жаткан шеригиңерден коркомун? Эгер билсеңер, эки топтун кайсынысы тынчтыкка укуктуураак”.
a. кимибиз тынчтыкта болобуз
82 الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ
Ким ыйманга кирип, ошол ыйманын зулумдук менен аралаштырбаса, ошолор үчүн тынчтык болот. Алар – Туура Жол табуучулар.
83 وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَى قَوْمِهِ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ
Ушулар Ибрахимдин элине берген Биздин далилдерибиз! Биз кимди кааласак анын даражаларын көтөрөбүз. Акыйкатта Эгең Даанышман жана Билүүчү!
84 وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَى وَهَارُونَ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
Биз ага Исхакты жана Йакупту тартууладык жана аларды Биз Туура Жолго баштадык. А, ага чейин Биз Нухту жана анын тукумдарынан Даудду, Сулайманды, Айубту, Йусупту, Мусаны жана Харунду Түз Жолго салдык. Жакшылык кылуучуларды Биз ушинтип сыйлайбыз.
85 وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ
Закарийага, Йахйага, Исага, Илйаска… Булардын баары жакшы иштерди жасоочулардан.
86 وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ
Исмайылга, Алйасага, Йунуска жана Лутка. Биз булардын баарын ааламдардан улук кылдык.
a. пайгамбарлык менен
87 وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
Биз алардын аталарынан, урпактарынан, туугандарынан тандадык жана аларды Туура Жолго баштадык.
88 ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Бул – Аллахтын Жолу. Ал Жол менен Өз пенделелеринин арасынан кимди кааласа алып барат. А эгерде алар Ага шерик кошушса, анда алардын жасагандары текке кетет.
89 أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ
Алар – Биз Китеп, Даанышмандык жана пайгамбарлык бергендер. Эгер аларга ишенишпесе, анда Биз аларды четке какпаган элге тапшырабыз.
a. Куран, туура дин жана Мухаммед (а.с.) b. жогоруда айтылып өткөндөй жакшылыктарды.
90 أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْعَالَمِينَ
Алар – Аллах Түз Жолго салгандар. Алардын Түз Жолун ээрчигин. Айткын: “Мен силерден буга акы сурабайм. Бул – бүткүл ааламдар үчүн эскертме гана.
a. Жогорудагы айатта байан кылынган пайгамбарлар. b. Куран. c. Жин жана инсан тайпасына; жалпы коомго.
91 وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ
(Алар): “Аллах бир да кишиге эч нерсе түшүргөн эмес”, – деп сүйлөп жаткан кезде, Аллахны таануу чегинде тааный албагандар. Адамдар үчүн Нур жана Туура Жолго баштоочу болгон, Мусага келген Китепти ким жөнөттү эле? Силер аны барактарга жазасыңар да, анын кээ бир бөлүгүн (гана) жарыйа кылып, көбүн жашырасыңар. Силер өзүңөр да, силердин аталарыңар да билбегениңерди үйрөнгөнсүңөр. (Аны түшүргөн) Аллах”, – деп айт. Андан соң бузук нерселеринде жөн кой! Ойной беришсин.
a. Алар андагы көптөгөн мыйзамдарды жана кабарларды атайлап жашырып, натыйжада китептери көптөгөн өзгөрүүлөргө учураган. b. Иудейлер жана христиандар. c. Тоораттагы бүдөмүк нерселерди Курандан анык билдиңер.
92 وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ
Биз түшүргөн Китеп – бул куттуу, өзүнүн алдыңкысын тастыктоочу Китеп. Сен шаарлардын энесин жана анын айланасындагыларды эскертүүң үчүн (түшүрдүк). Акыретке ишенгендер ага да ишенишет. Алар намаздарын да дайыма окушат.
a. Мурунку китептерди. b. Ыйык Мекке тургундарын. c. Куранга.
93 وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَمَنْ قَالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَرَاتِ الْمَوْتِ وَالْمَلَائِكَةُ بَاسِطُو أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ
Аллахка жалганды жабыштыргандан, же эч кандай жашыруун кабар келбесе деле: “Мага жашыруун кабар келди”, – деп айткандан же: “Мен деле Аллах түшүргөндөй нерсени жакында түшүрөмүн”, – дегенден да адашкан адам барбы? Эгер сен (бул) заалымдарды өлүм алдында жан талашуусун көрсөң (өлүм) периштелер аларга кол созушуп: “Жаныңарды чыгаргыла! Силердин акыңар жок болуп туруп Аллахка жалган айтканыңар жана анын айаттарына текеберденгениңер үчүн бүгүн силерге кордоочу азап болот!” – дешет.
a. Өзүн өзү пайгамбармын деп жарыйалаган жалганчы Мусайлама сыйактуу.
94 وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ وَمَا نَرَى مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَا كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
Силер бизге жалгыз-жалгыз, силерди алгач ирет жараткан өңдүү болуп келесиңер. Биз силерге бергендердин баарын артыңарга калтырасыңар. Силер кулчулугуңарда (Кудайга) шерик кылып ойлоп жүргөн колдоочуңарды силер менен бирге көрө албайбыз. Силердин араңардагы байланыштар үзүлгөн жана силер ойлоп жүргөн нерселер силерден жоголгон.
a. Мал мүлкү, үй бүлөсү, баласы жок. b. Байлык, мал мүлк, үй бүлө ж. б. у. с. c. Кудай деп.
95 إِنَّ اللَّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذَلِكُمُ اللَّهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
Акыйкатта, Аллах урукту жана данекти жарып - өндүрүүчү, өлүктөн тирүүнү чыгарат, тирүүдөн өлүктү чыгаруучу. Мына ушуларды Аллах жасоочу. Анан кантип артка буруласыңар?
a. Анан кантип ыймандан баш тартасыңар.
96 فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
Ал таңды аттыруучу жана түндү силерге эс алуучу орун кылды. Күндү жана айды силер эсеп кылууңар үчүн жаратты. Мунун баары Ызааттуу, Билүүчүнүн өлчөп койгондору.
97 وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
Ал силердин кургакта жана деңизде жол табууңар үчүн жылдыздарды жаратты. Биз айаттарыбызды ой жүгүрткөн коомдор үчүн мына ушинтип байандадык.
98 وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ
Ал силерди бир жандан жаратты. (Силер үчүн жатынды) орун жана (атаңардын белин) жай(кылды). Чынында түшүнгөн коом үчүн айаттарыбызды байандадык.
a. Адам атадан b. Тафсирлерде бул айат тууралуу эркектин бели жана айалдын курсагы(жатыны) деген пикирлер бар
99 وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
Ал асмандан жамгыр жаадырат. Биз аны менен өсүмдүктөрдөн бардык нерсени чыгардык. Андан жашыл өсүмдүктү, тизмектелген данды, курма дарагынын мөмөсүнүн чанагын жана (жалбырактарды) окшош, а мөмөлөрү окшош эмес жүзүмзарларды, зайтунду, анарды (өстүрөбүз). Алар бышып жетилип, түшүм бергенде мөмөсүнө карачы?! Акыйкатта, мунун баарында ыймандуулар үчүн белгилер бар.
100 وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ وَخَرَقُوا لَهُ بَنِينَ وَبَنَاتٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يَصِفُونَ
Аларды Ал (Аллах) жараткан болсо да, алар Аллахка жинди тең кылышат. Алар (мушриктер) түркөйлүк менен Ага (Аллахка) «уулдарды» жана «кыздарды» таңуулашат. Алар сапаттап жаткан нерселерден (Аллах) Аруу жана Жогору.
a. Адашкан, караңгы пенделер жиндерге да Аллахтын сыпаттарын берүүгө аракеттенишет. Алар адам баласы жиндерден да, периштелерден да жогору даражада турараарын билишпет.