61 وَإِذَا جَاءُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَقَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا يَكْتُمُونَ
Алар силерге келип: “Ыйман келтирдик!” – деп айтышат. Чындыгында, алар каапырлык менен кирип, каапырлык менен чыгышты. Алар дилинде жашырганды Аллах жакшы Билүүчү.
a. Б.а. алар каапыр бойунча “ыйман келтирдик” дешип жалган айтышып, кийин да ошол каапыр бойунча кала беришкен: дидарында эч өзгөрүү болгон эмес.
62 وَتَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
Алардын көпчүлүгү күнөө кылууда, душмандык кылууда, арам кылынган нерселерди жегенде бири-биринен оозуп, шашылганын көрөсүң. Чындыгында, алар кылып жаткан иш – кандай жаман!
63 لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ
Аларды иудей ибадатчылары жана аалымдары күнөө сөздөрдөн, арамды жештен тыйышпайбы? Чындыгында, алардын иши – кандай жаман!
64 وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
Иудейлер: “Аллахтын колу байлануу”, – дешти. Өздөрүнүн колдору байлансын! Ошол айткан сөздөрү үчүн алар каргышка калышты. Жок! Аллахтын колу ачык. Ал каалагандай сарптайт. Эгең тараптан сага түшүрүлгөн, алардын көпчүлүгүн чектен ашырып, каапырлыгын арттырат. Алардын арасына Кыйаматка чейин душмандыкты, кектешүүнү жараттык. Ошондуктан, ар качан алар согуш үчүн от тамызса, Аллах аны өчүрүп койот. Алар жер үстүндө бузукулук кылууга умтулушат. Аллах – бузукуларды сүйбөйт.
a. Иудейлер «сараң» деген маанини айткысы келишкен b. Куран
65 وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأَدْخَلْنَاهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ
Эгер китеп ээлери ыйман келтиришип, такыба болушса, албетте, күнөөлөрүн кечирип, аларды рахат бактарына киргизмекбиз.
a. Бейишке
66 وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ
Эгер алар Тооратты жана Инжилди жана Аллахтан түшкөн нерсени аткарышканда, анда ар тарабынан ырыскыга бөлөнүшөөр эле. Алардын арасында адилеттүү-каниеттүүлөрү да бар. Анткен менен алардын көпчүлүгүнүн жасаган иши – жаман.
a. Тоораттын, Инжилдин ичиндеги Аллахтын буйруктарын аткарышканда b. Курандагы буйруктарды c. Абдулла ибн Салам жана анын жолдоштору сыйактуу. (Тафсир ал-Жалалайн)
67 يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ
Эй, элчи! Сага Аллахтан түшкөн нерсени аларга жеткир! Эгер сен антпесең, анда Анын элчилигин аткарбаган болосуң. Аллах сени ал адамдардан коргойт. Чындыгында, Аллах – каапыр элди (туура жолго) багыттабайт.
a. Курандын айаттарын жана алардын маанилерин
68 قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شَيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
Айткын: “Эй, китеп ээлери! Тоорат, Инжилди жана Эгең тараптан түшүрүлгөндү толук аткарганга чейин, силердин эч нерсеге арзыбайсыңар!” Ырасында, сага түшүрүлгөн Китеп алардын көбүнүн адашуусун, каапырлыгын арттырат. Каапыр коом үчүн (айап) кайгы тартпа.
a. Курандын айаттарындагы буйруктарды
69 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
Чындыгында, момун-мусулмандар, иудейлер, сабийлер жана христиандар арасынан Аллахка, Акырет Күнүнө ыйман келтирип, жакшы иштерди жасаса, ошолорго коркунуч болбойт жана алар кайгырышпайт.
a. Жылдыздарга сыйынган христиандар b. Кыйаматта
70 لَقَدْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِمْ رُسُلًا كُلَّمَا جَاءَهُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُهُمْ فَرِيقًا كَذَّبُوا وَفَرِيقًا يَقْتُلُونَ
Исраил урпактарынан убада алып, аларга элчилерди жиберген элек. Качан элчи келип, алардын көңүлдөрү каалабаган нерсени (келтирсе) айтса, анын айрымдарын жалганга чыгарып, айрымдарын өлтүрүшкөн.
71 وَحَسِبُوا أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَصَمُّوا ثُمَّ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَصَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ
Алар өздөрүнө балээ келбейт деп ойлошуп, (Аллахтын айаттарына) сокур, дүлөй болуп алышты. Аллах алардын тооболорун кабыл кылды. Андан кийин дагы көпчүлүгү сокур, дүлөй болуп алышты. Аллах алардын эмне кылып жатканын Билүүчү!
a. Пайгамбарларды “жалганчы” дешип, аларды өлтүрүшкөнү үчүн кырсык келбейт деп b. Курандын айаттарын окуп, укпай койушту
72 لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ
Чындыгында, Марйам уулу Масихти “Аллах” дегендер каапыр болушту. Акыйкатта, Масих: “Эй, Исраил урпактары! Менин Эгем жана силердин да Эгеңер болгон Аллахка сыйынгыла! Ким Аллахка шерик кошсо, Аллах ага Бейишти арам кылды. Анын жайы – Тозок оту. Ошондой эле, заалымдарга жардамчылар жок!” – деп айтты.
a. Кудай
73 لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
Чындыгында, “Аллах үчөөнүн үчүнчүсү” – дегендер каапырга айланышты. Бир Аллахтан башка Кудай жок. Эгер алар бул айткандарынан тыйылышпаса, алардын каапырларын оорутуучу азап кармайт .
74 أَفَلَا يَتُوبُونَ إِلَى اللَّهِ وَيَسْتَغْفِرُونَهُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Аллахка тообо кылып, кечирим сурашпайбы? Аллах – Кечиримдүү, Мээримдүү!
75 مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ
Марйам уулу Масих (Иса) элчи гана. Андан мурун да элчилер өткөн. Анын энеси – чынчыл. Экөөсү тең тамак жешчү. Карачы: Аларга белгилерибизди кандайча байан кылдык! Алар дагы (акыйкаттан) каякка бурулушат?
a. Б.а. периште эмес, эл сыйактуу эле b. Эй, Мухаммед!
76 قُلْ أَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا وَاللَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
“Аллахтан башкага – силерге зыйан да, пайда да келтире алалбай турганга – баш ийесиңерби? Чындыгында, Аллах – Угуучу, Билүүчү!” – деп, айткын.
a. сөлөкөттөргө b. Эй, Мухаммед!
77 قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ
“Эй, китеп ээлери! Диниңерде чындыксыз чектен ашпагыла. Мурда деле чыныгы жолдон адашып, көптөгөн адамдарды адаштырган жана туура жолдон тайган коомдун кызыкчылыгын ээрчибегиле”.
78 لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ
Исраил урпактарынан каапыр болгондор Дауд жана Марйам уулу Исанын тили аркылуу каргышка калышты. Ал каапырлыктарынын жана чектен аша чапкандыктан улам (болду).
79 كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ
Алар бири-бирин жасаган жамандыктарынан тосушчу эмес. Чындыгында, алардын жасаган иштери кандай жаман!
80 تَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ
Алардын көпчүлүгүнүн каапырларды дос тутканын көрөсүң. Аллахтын каарына кабылып, азапта түбөлүккө калгандыктан, алардын өздөрү үчүн дайардаган нерселери кандай жаман!
a. Тыгыз мамиледе жашашканын b. Тозок азабы