81 كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوَى
Биз силерге берген таза ырыскыдан (гана) жегиле. Мында чектен чыкпагыла. (Антсеңер) силерге каарым жетет. Кимге каарым жетсе, албетте, ал тозокко түшөт.
82 وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى
Анткени, ким тообо кылып, ыйман келтирип, туура жолдо жүрсө, албетте, мен аны кечиремин.
a. Ислам дининин ичинде
83 وَمَا أَعْجَلَكَ عَنْ قَوْمِكَ يَا مُوسَى
“Эй, Муса! Сени коомуңдан эмне шаштырды?”,– дедик.
a. Муса өз коомунан 70 кишини шайлап алып, Тур тоосуна сапар тартканда түшкөн айат: b. Алардан озуп кетүүгө, шашылууга түрттү?
84 قَالَ هُمْ أُولَاءِ عَلَى أَثَرِي وَعَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضَى
“Оо Эгем, алар менин артымдан (сайа түшкөндүктөн), сенин ыраазылыгың үчүн Сага шашылдым”, – деди.
a. Мусанын сөзү
85 قَالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَأَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ
(Алла): “Чындыгында, Биз, сенден кийин элиңди сынадык. Ошентип, аларды Саамирий жолдон чыгарды”, – деди.
a. Сен Тур тоосунда 40 күн калган кезде
86 فَرَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ يَا قَوْمِ أَلَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْدًا حَسَنًا أَفَطَالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَخْلَفْتُمْ مَوْعِدِي
Ошондо Муса ачууланып, кейиген абалда элине кайтты да: “Эй, элим! Эгеңер силерге жакшы убада кылбады беле? Силерге убада узак сезилдиби? Же силерге Эгеңердин каарынын келишин каалап, мага берген убададан айныдыңарбы?”,–деди.
a. Алла Таала b. Бейишти c. Бейишке алып баруучу жол
87 قَالُوا مَا أَخْلَفْنَا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنَا وَلَكِنَّا حُمِّلْنَا أَوْزَارًا مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْنَاهَا فَكَذَلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ
Алар: “Убададан өз эркибиз менен эле айнып кеткен жокпуз. Бизге ал элдин сандыктары артылган болчу. Ошолордуотко салдык. Саамирий да отко салды”,–дешти.
a. Мисирлик гректердин b. Кооздук, зер буйумдары c. Алтын-күмүш салынган сандыктан алып чыгып кеткен элек d. Алтын-күмүштөрдү отко ээритип, алардын куймасынан буд-кудай жасоону чечтик e. Уста Самри ошол алтын торпокту жасап, бизге ага сыйынууну үйрөттү
88 فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَدًا لَهُ خُوَارٌ فَقَالُوا هَذَا إِلَهُكُمْ وَإِلَهُ مُوسَى فَنَسِيَ
Ошондо Саамирийй мөөрөй алган музоонун денесин жасап, алар болсо: “Силердин да, Мусанын да кудайы ушул болчу. Ал (аны) унутуп калган”,– дешти.
a. Шамалга тоссо жандуу сыйактуу b. Иудейлер (жөөттөр)
89 أَفَلَا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا وَلَا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا
Алар өздөрүнө анын жооп кайтара албагандыгын, ошондой эле аларга пайда да, зыйан да алып келүүгө кудуретсиз экенин көрүшпөйбү?
90 وَلَقَدْ قَالَ لَهُمْ هَارُونُ مِنْ قَبْلُ يَا قَوْمِ إِنَّمَا فُتِنْتُمْ بِهِ وَإِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمَنُ فَاتَّبِعُونِي وَأَطِيعُوا أَمْرِي
Ырасында мурун Харун да аларга: “Эй, элим! Чындыгында силер ушул (музоо) аркылуу сыналдыңар. Албетте, Эгеңер Ырайымдуу. Ошондуктан мени ээрчип, буйругума баш ийгиле” – деген болчу.
a. Кээ бирөөңөр ыймандан ажырап калдыңар
91 قَالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عَاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنَا مُوسَى
Алар: “Муса бизге кайтканга чейин, буга сыйынууну токтотпойбуз”, –дешти.
a. Жандуудай сезилген алтын-торпок буйумга
92 قَالَ يَا هَارُونُ مَا مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا
(Муса): “Эй, Харун! Булардын адашканын көргөндө артымдан келүүңдөн (сени) тоскон эмне?
93 أَلَّا تَتَّبِعَنِ أَفَعَصَيْتَ أَمْرِي
Же менин буйругума каршы чыктыңбы?”,–деди.
94 قَالَ يَا ابْنَ أُمَّ لَا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَلَا بِرَأْسِي إِنِّي خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي
(Харун): “Эй, энемдин уулу! Менин сакалым менен чачымдан чапчыба. Исраил урпактарынын мамилесин ыдыраттың, сөзүмдү сактабадың”,– дешиңден корктум”,–деди.
a. Оройлук менен кармаба b. аткарбадың
95 قَالَ فَمَا خَطْبُكَ يَا سَامِرِيُّ
(Муса): “Эй, Саамирий! Же бул сенин кылганыңбы?”,–деди.
a. «Деги сенин каалаганың (талабың) эмне?» деген мааниде
96 قَالَ بَصُرْتُ بِمَا لَمْ يَبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُهَا وَكَذَلِكَ سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي
(Саамирий): “(Мен) алар көрбөгөн бир нерсени көрдүм. Элчинин изинен бир ууч топурак алып, (музоонун) ичине салдым. Аны мага өз каалоом жагымдуу кылып көрсөттү”,–деди.
a. Жебреил периштенин изин көрүп калдым да b. Жебрейил (а.с.)дын
97 قَالَ فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَيَاةِ أَنْ تَقُولَ لَا مِسَاسَ وَإِنَّ لَكَ مَوْعِدًا لَنْ تُخْلَفَهُ وَانْظُرْ إِلَى إِلَهِكَ الَّذِي ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفًا لَنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنْسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفًا
(Муса): “Эми сен өмүр бойу: “Кеткиле. Мага жолобогула!”– деп жүрүп өтөсүң. Сага мындан тышкары да эч качан өзгөртүлбөй турган дагы бир жаза бар. Сенин берилип сыйынган кудайыңды карачы. Аны биз өрттөп, (күлүн) дарыйага ыргытып жиберебиз.
a. Ушул жансыз торпок кантип кудай боло алсын?!
98 إِنَّمَا إِلَهُكُمُ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَسِعَ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا
Кудайыңар – бир гана Алла! Андан башка кудай жок! Анын илими бардык нерсени камтыйт”,–деди.
a. кудай
99 كَذَلِكَ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ مَا قَدْ سَبَقَ وَقَدْ آتَيْنَاكَ مِنْ لَدُنَّا ذِكْرًا
Ошентип, сага кээ бир болуп өткөн окуйаларды байан кылабыз. Сага Өз алдыбыздан эскертмени (Куранды) жибердик.
a. Мухаммед (а.с.) га кайрылуу
100 مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُ يَحْمِلُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وِزْرًا
Ким Курандан жүз үйрүсө, ал Кыйамат Күнү, албетте, күнөөсүн өзү көтөрөт.
a. күнөөсү өзүнө оор жүк болуп, үстүнөн басып, ныгырып турат