21 وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
Алар терилерине: “Эмне үчүн бизге күбъ болдуёар”, – дешет. (Терилери): “Бизге баарын сүйлъткън Алла. Силерди алгач ирет жараткан Алла жана Ага кайтарыласыёар”,– деп айтышат.
22 وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَكِنْ ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًا مِمَّا تَعْمَلُونَ
Силердин ъзүёъргъ (Кыйамат күнү) кулактарыёар, къздърүёър жана терилериёер күбъ болушунан жашырына албайсыёар. Алла жасаганыёардын къбүн билбейт деп ойлочу элеёер.
23 وَذَلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْدَاكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ
Мына ошо Эгеёер тууралуу ойлогон ойлоруёар ъзүёърдү кыйратып, зыйанга учуроочулардан болдуёар.
24 فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ وَإِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَمَا هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ
Эгер алар, эми чыдашса ордулары – отто. Алар (Алладан) ыраазылык сурашса да, кабыл кылынбайт.
25 وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ إِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِرِينَ
Аларга жандоочу дайардап койдук. (Шайтандар) аларга алды-артындагы нерселерди кооз кылып кърсътүп койду. Ошондуктан алардан мурун ъткън жин жана адамдардан болгон элдерге берилген азап буйругу алардын да башына келди. Анткени алар зыйанга учуроочулардан эле.
a. шайтандардан b. Алардын ар бир күнъъсүнүн къбъйүшүнъ жардам берүүчү жана арамдан тамак таап берүүчү кылып
26 وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَا تَسْمَعُوا لِهَذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ
Каапырлар: “Бул Куранды укпагыла. Окулганда (башкаларга) угузбай алжактагыла. Балким жеёишке ээ болорсуёар”, – (деди).
27 فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا عَذَابًا شَدِيدًا وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي كَانُوا يَعْمَلُونَ
Албетте, каршы чыккандарга катуу азап таттырабыз. Кылган жамандыктарынын эё жаманынын азабын беребиз.
28 ذَلِكَ جَزَاءُ أَعْدَاءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيهَا دَارُ الْخُلْدِ جَزَاءً بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ
Алланын душмандарынын жазасы – От. Алар үчүн ал жерде түбълүктүү орун бар. Айаттарыбызга каршы чыккандардын жазасы (ушул).
29 وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا رَبَّنَا أَرِنَا اللَّذَيْنِ أَضَلَّانَا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ أَقْدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ الْأَسْفَلِينَ
Каршы чыккандар: “Эгебиз жиндерден да, адамдардан да бизди адаштырган экъъсүн кърсътчү. Аларды тамандарыбыздын астында тебелеп салалык. Алар эё тъмъндъгүлърдън болсун!” – дешет.
a. каапырлар
30 إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ
Чындыгында: “Эгебиз Алла”, – деп, бекем тургандарга периштелер түшүп: “Коркпогула! Кайгырбагыла! Силерге убада кылынган Бейиш аркылуу кубанычка бълънгүлъ.
a. Бул дүйнъдъ такыбалыктын чегинен чыкпай бекем жана мыкты тургандарга
31 نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ
Биз дүйнъ тиричилигинде да, акыретте да досуёарбыз. Силерге Бейиште къёүлүёър къксъгън нерселер бар. Эмне талап кылсаёар баары бар”, – дешет.
32 نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ
Бул – Кечиримдүү, Боорукер Алла тарабынан (момундарга ыйгарылган) сый орун.
33 وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ
“Акыйкатта, мен – мусулмандарданмын” – деп, (адамдарды) Аллага чакырып, ъздърү да жакшы иштерди жасаган адамдан жакшы създүү ким бар?
34 وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ
Жакшылык менен жамандык теё эмес. Жамандыкты жакшылык аркылуу жойгун. Ошентсеё сени менен анын ортосунда душмандык болгон адам да ътъ жакын достой болуп кетет.
35 وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ
Бул касиет сабыр кылгандарга гана берилет. Мындай сыпатка, зор ийгиликке жетүүчүлър гана ээ.
a. Сабырдуулукка
36 وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
Ал эми сага шайтандан азгырык келсе, Алла менен сактан. Албетте, Ал – Угуучу, Билүүчү!
37 وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لَا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
Түн менен күндүз жана Күн менен Ай – Алланын далилдеринен (гана). (Ошондуктан) Күнгъ да, Айга да сежде кылбагыла! Аларды жараткан Аллага сежде кылгыла, эгер Ага сыйына турган болсоёор.
a. Бул айат “сежде айаты” деп аталып, окуган да, уккан да сежде кылууга тийиш. А сежде кандай тартипте жасаларын билүү үчүн “Мухтасар” аттуу фикх китебинин А. Исмаиловдун кыргызча котормосунун Тилават сеждеси – он үчүнчү бълүмүн караёыз.
38 فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْأَمُونَ
(Эй, Мухаммед!) Эгер алар текеберленишсе... Эгеёдин алдындагылар Аны күнү-түнү аруулаштан тажашпайт.
a. каапырлар b. периштелер c. Алланы
39 وَمِنْ آيَاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ إِنَّ الَّذِي أَحْيَاهَا لَمُحْيِي الْمَوْتَى إِنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
(Эй, Мухаммед!) Чындыгында, жердин кургап калганын къръсүё. Анан биз ага жамгыр жаадырган мезгилде кулпуруп, къъп чыгышы да – Алланын далилдеринен. Акыйкатта, аны тирилткен – Алла. Ал ълүктърдү да (ушинтип) тирилтет. Анткени, Ал – баардык нерсеге Кудуреттүү.
40 إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آيَاتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَا أَفَمَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ خَيْرٌ أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِنًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
Чындыгында, айаттарыбызды кимдер бурмалап жатканы Бизге жашыруун эмес. Отко ташталган адам жакшыбы, же Кыйамат күнү аман-эсен калган адам жакшыбы? Каалаганыёарды кыла бергиле. Алла эмне жасап жатканыёарды толук кърүп турат.
a. Ъзүёър ой жүгүрткүлъ b. «Жасаган иштериёерге жараша, же жазага, же сыйга ээ болосуёар. Эмне кылсаёар да ъзүёър үчүн. Отто түбълүккъ куйкаланууга чыдай алам десеёер, анда Биз берген ъмүрүёър түгънгънгъ чейин күнъъ кыла бергиле» , – деген мааниде.