1 الر كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ
Алиф, Лам, Раа. Бул адамдарды Аллахтын уруксаты менен караңгыдан нурга, Ызааттуу, Мактоого ылайык, Эгеңдин жолуна чыгарууң үчүн Биз сага түшүргөн Китеп.
a. Маанилери бир Аллахка маалым. b. Куран. c. Жарыкка.
2 اللَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَوَيْلٌ لِلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ
Аллахка асмандардагылар менен жердегилердин баарысы таандык. Каапырларга тозоктун катуу азабынын кайгысы болсун!
3 الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ
Бул дүйнөнү акыреттен жакшы көргөндөр жана башкаларды Аллахтын жолунан тосуп, адаштыргандар, алар узак адашууда.
4 وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
Биз бардык коомдорго ачык түшүндүрүп берсин деп, ал элдин гана тилинде сүйлөгөн элчилерди жөнөттүк. Аллах кимди кааласа адаштырат, кимди кааласа туура жолго салат. Ал Ызааттуу, Даанышман.
5 وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ
Биз Мусаны өзүбүздүн белгилерибиз менен: “Элиңди караңгылыктан жарыкка чыгар. Аларга Аллахтын мээримдүүлүгүн эстет”, – (дедик). Акыйкатта, мында сабырдуулар жана шүгүр кылуучулар үчүн өрнөктөр бар.
a. Мужизаларыбыз (алар тогуз болгон).
6 وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ أَنْجَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ وَيُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ
Ошондо Муса өз элине: “Аллахтын силерге берген жакшылыктарын эстегиле. Анткени, Ал силерди Фараондун элинен куткарды. Алар силерди оор азаптарга салып, эркек балдарыңарды өлтүрүп, айалдарыңарды тирүү калтырчу. Мына ушунда Эгеңер тарабынан силерге чоң сыноолор болгон” – деди.
7 وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ
Эгеңер: “Эгер шүгүр кылсаңар, силерге (жакшылыктарымды) көбөйтөмүн, а эгер каапырлык кылсаңар, анда азабым катуу”, – деп жарыйалады.
8 وَقَالَ مُوسَى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ
Муса: “Эгерде силер жана жер жүзүндөгүлөрдүн бардыгы каапыр болуп кетишсе да, ырасында, Аллахтын муктаждыгы жок, мактоого татыктуу”, – деди.
9 أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ
Силерге өзүңөрдөн мурунку жашап өткөн Нух, Аад жана Самуд элдери, алардан кийин жашап өткөн элдер жөнүндө кабарлар жетпедиби? Алар тууралуу Аллахдан башка эч ким билбейт. Аларга элчилери далилдер менен келишкен. Алар ооздорун манжалары менен калкалашып: “Силер аркылуу жиберилгенге биз ишенбейбиз. Силер чакырган нерсеңерге биз терең шектенебиз”, – дешкен.
a. Пайгамбарлары.
10 قَالَتْ رُسُلُهُمْ أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى قَالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتُونَا بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ
Алардын элчилери: “Асмандар менен жердин жаратуучусу Аллахда шек барбы? Ал силердин күнөөңөрдү кечирүүгө жана белгиленген мөөнөткө чейин узартууга (кеңчилик кылууга) чакырат”, – дешкен эле. (Алар, пайгамбарларына:) “Силер да биз сыйактуу эле адамсыңар. Бизди ата-бабаларыбыз сыйынган нерселерден тоскуңар келеби? (Анда) бизге ачык далилдерди келтиргиле”, – дешти.
a. Пайгамбарлары. b. Буддарга, Айга, Күнгө, тоо-таштарга, отко, арбактарга, падышаларга, мазарларга ж.б.у.с.
11 قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَمُنُّ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَمَا كَانَ لَنَا أَنْ نَأْتِيَكُمْ بِسُلْطَانٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
Элчилери аларга: “Албетте, биз силер сыйактуу эле кишилербиз. Бирок, Аллах пенделеринен кимди кааласа, ошону Өз мээримине алат. Аллахтан буйруксуз биз силерге далил келтирүүбүз мүмкүн эмес. Момундар Аллахка гана тобокел кылышсын!”, – дешти.
a. Пайгамбарлары. b. Тайануу.
12 وَمَا لَنَا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَقَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا وَلَنَصْبِرَنَّ عَلَى مَا آذَيْتُمُونَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ
Эмне үчүн бизди туура жолго салган Аллахка тобокел кылбашыбыз керек!? Албетте, биз силер тараптан жеткирилген ызага сабыр кылабыз! Тобокел кылуучулар Аллахка гана тобокел кылышсын!”
13 وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِنْ أَرْضِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا فَأَوْحَى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ
Каапырлар пайгамбарларына: “Эгер динибизге кирбесеңер, силерди жерибизден кууп чыгабыз”, – дешти. Эгеси аларга: “Албетте, заалымдарды ойрон кылабыз”, – деп айан кылды.
a. Каапырларды.
14 وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ
“Албетте, ал жерге алардан кийин силерди жайгаштырабыз, бул – Менин алдымда туруудан жана эскертүүлөрүмдөн корккондор үчүн (болот).”
15 وَاسْتَفْتَحُوا وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ
Алар жеңиш суранып дуба кылышты. Ал эми өз жанына жабыр кылуучу менен акыйкатты чангандын бардыгы зыйан тартты!
16 مِنْ وَرَائِهِ جَهَنَّمُ وَيُسْقَى مِنْ مَاءٍ صَدِيدٍ
Андан ары аларга тозок бар. (Тозокто аларга) ириңдүү суу ичирилет.
17 يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ
Ал ага зордоп жуткурулат. Демек аны аргасыздан ичет. Ага ар тараптан өлүм келет. Бирок, ал өлө албайт. Анын артынан оор азап (күтөт).
18 مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمَالُهُمْ كَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عَاصِفٍ لَا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلَى شَيْءٍ ذَلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ
Эгесине каапыр болгондордун иштери бороондуу күндө шамал учурган күл сыйактуу. Жасаган эмгектерине ээлик кыла да алышпайт. Бул өтө узак адашуу!
a. Амалдары – сооптуу аракеттери, сөздөрү, кылган ниеттери.
19 أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ
Аллах асмандар, жерди акыйкаттык менен жаратканын көрбөдүңбү? Эгер Ал кааласа, силерди жок кылат да, жаңы элди алып келет.
a. Жаратат.
20 وَمَا ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ
Бул Аллахка эч (деле) кыйын иш эмес.