1 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
Эй, ыймандуулар! Алладан жана Анын элчисинен алдыга умтулуп кетпегиле! Алладан корккула! Чындыгында Алла – Угуучу, Билүүчү.
a. Озуп, чектен чыгып, аша чаап кетпегиле
2 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ
Эй, ыймандуулар! үнүңөрдү пайгамбардын үнүнөн бийик көтөрбөгүлө. Өз ара бири-бириңерге кыйкыргандай, пайгамбарга кыйкырып сүйлөбөгүлө! (Анткени) амалыңар жокко чыкканын силер сезбей каласыңар.
a. Мухаммеддин (а.с.)
3 إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولَئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَى لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ
Чындыгында, пайгамбардын алдында үнүн акырын чыгаргандардын жүрөктөрүн такыбалык үчүн Алла сынаган эле. Аларга – кечирим жана улуу сый (бар).
4 إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ
Чындыгында, бөлмөлөрдүн артынан сага кыйкыргандардын көбү акыл калчашпайт.
a. Кимге кыйкырып жатышканын аңдашпайт, сезишпейт, өз абалдарына маани беришпейт
5 وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Эгер сен алардын алдына чыкканга чейин сабыр кылышса, анда өздөрүнө жакшы болоор эле. Алла – Кечиримдүү, Боорукер!
a. Пайгамбарыбыз үйүнөн сыртка чакырган кишиге, чыкканга чейин кайра-кайра кыйкырбай, сабыр кылып турса
6 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ
Эй, ыймандуулар! Эгер силерге бир бузуку (адам) кабар алып келсе, кайсыл бир коомго байкабастык кылып, кийин өкүнүп калбаш үчүн оболу аныктагыла!
a. каапыр, же мушрик b. адилетсиздик c. ал кабардын чын-төгүнүнө жетип
7 وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ
Араңарда Алланын элчиси бар экенин билгиле. Эгер ал көптөгөн иштерде силерге моюн сунса, анда силер кыйынчылыкка сөзсүз кабылмаксыңар. Бирок Алла силерге ыйманды жакшы көрсөтүп, аны менен жүрөктөрүңөрдү кооздоду. Ошону менен бирге каапырлыкты, бузукулукту жана баш ийбестикти жек көрсөтүп койду. Ошолор туура жолдогулар.
a. Мухаммед (а.с.) b. Ыйман аркылуу жүрөгүңөрдү кооз, сулуу кылып койду. c. текеберчиликти d. Жүрөгү ыйман менен кооздолуп коюлган мусулмандар
8 فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَنِعْمَةً وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Бул – Алланын силерге ырайымы жана жакшылыгы! Алла – (баарын) Билүүчү, Даанышман!
9 وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ
Ыймандуулардан эки коом бири-бири менен согуша турган болсо, алардын ортосун түзөгүлө. Эгер бири-экинчисине зомбулук кылса, анда баш тарткан тарабы менен Алланын эркине алар баш ийгенге чейин согушкула. Ал эми баш ийишсе, адилеттүүлүк менен элдештирип, адилет болгула! Чындыгында, Алла адилеттүүлөрдү жакшы көрөт.
a. 1) Аллага моюн сунуудан; 2) согушту токтотуу тууралуу келишим түзүүдөн
10 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
Чындыгында ыймандуулар – бир тууган. Ошондуктан бири-бириңердин ортоңорду түздөгүлө! Алланын ырайымына ээ болуу үчүн Андан корккула!
a. өз ара мамилеңерди b. Такыба болгула
11 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَى أَنْ يَكُونُوا خَيْرًا مِنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ عَسَى أَنْ يَكُنَّ خَيْرًا مِنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ وَمَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
Эй, ыймандуулар! Бир эл экинчи (башка) бир элди шылдыңдабасын: (Анткени) балким, алар тигилерден мыктыраактыр; ошондой эле айалдар да башка бир айалдарды шылдың кылышпасын: мүмкүн тигилер беркилерден мыктыраак. Өзүңөрдү (бири-бириңерди) жемелебегиле!. Бири бириңди жакпаган аттар менен атабагыла! Ыйманга келгенден кийинки бузукулук – кандай ыплас! Кимде-ким тообо кылбаса, демек, алар – заалымдар.
a. шылдың болгон эл b. шылдың кылган элден c. шылдың кылган айал d. шылдың болгон айалдан e. Өзгөчө кылып көрсөтүүгө аракет кылбагыла f. келекелүү g. Маселен кайсыл бир инсанды, же коомду алардын кемчилигинен улам бир лакап атка кондуруп келекелебегиле h. Башкаларды шылдыңдоо, келекелөөдөн баш тартып
12 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ
Эй, ыймандуулар! Шектенүүлөрдүн көпчүлүгүнөн арылгыла. Анткени, айрым шек саноолор – күнөө. Бири-бириңерди аңдыбагыла жана бири бириңерди артыңардан тилдебегиле. Силердин араңардан ким өлгөн бир тууганынын этин жешти жакшы көрсүн?! Силер аны жактырбайсыңар! Алладан корккула. Чындыгында Алла – тооболорду Кабыл Кылуучу, Боорукер.
a. мусулманды өзү жок жерде ушак кылбагыла b. Анткени мусулман – мусулманга бир тууган c. Ушактоо – ушакталган адамдын этин жеген менен барабар оор күнөө
13 يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
Эй, адамдар! Биз силерди эркек-ургаачыдан жараттык. Ошондой эле бири бириңерди таанып-билишиңер үчүн урууларга жана элдерге бөлүп койдук. Алланын алдында силердин эң сыйлууңар – такыбараагыңар. Чындыгында, Алла – (баарын) Билүүчү, (баарынан) Кабардар!
a. Адам-Ата b. Обо-Энеден c. Алланын сыйына, Алланын Бейишине татыктууңар d. Такыба – Алланын буйруктарын бузуудан корккон, б.а. ыйманы (абдан) күчтүү мусулман
14 قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Араб көчмөндөрү айтышты: «Биз ыйман келтирдик». (Сен): «Силер ыйман келтиргениңер жок. Андан көрө «Биз Алланын эркине баш ийдик», – дегиле. Бирок азырынча силердин жүрөгүңөргө ыйман (толук) кире элек», – деп айткын. Эгер силер Аллага жана Анын элчисине моюн сунсаңар, Ал силердин соопторуңарды эч кемитпейт. Чындыгында Алла – Кечиримдүү, Боорукер!
a. Мухаммед (а.с.)ге b. Алла Таала
15 إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
Момундар – Аллага жана Анын элчисине ыйман келтирип, шектенбестен, Алла жолунда өз мал-мүлктөрү жана жандары менен согушка чыккандар. Мына ошолор – (нагыз) чынчылдар.
a. Мухаммед (а.с.) ге b. Алланын жалгыздыгынан, Мухаммеддин (а.с.) пайгамбарлыгынан, Кыйамат Күнүнүн болушунан ж.б. c. Ислам дининдеги чыныгы чынчылдар
16 قُلْ أَتُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
Айткын: «Диниңер тууралуу Аллага билдиргиңер келип жатабы? Алла – асмандагыларды жана жердегилерди (мыкты) билет. Алла – баарын Билүүчү».
a. Алла силер айтпасаңар да жүрөгүңөрдө катылган күкүмдөй сырлардан бери билип турат
17 يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لَا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلَامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ
Алар сага мусулман болгондугун айтышат. (Сен) аларга: «Мусулман болгонуңарды мага милдет кылбагыла. Тескерсинче, эгер силер чынчыл болсоңор…, силерди ыйманга келтиргендиги үчүн Алла силерге милдет кылат!» - дегин.
a. Анткени, эгерде, Алла Өзү каалабаса силер эч качан ыйманга келип, эки дүйнөдө бактылуу боло албайт элеңер. Ошол үчүн, акыйкатта, ыймандуу болгонуңар үчүн Алла силерге эмес, ыйманга алып келгени үчүн силер Аллага карызсыңар!
18 إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
Чындыгында, Алла асмандардагы жана жердеги кайыпты билет. Алла силер эмне кылып жатканыңарды Көрүүчү!